HEEMSKERK – Van een Amerikaanse old-timewals tot opzwepende jigs en reels: de Dorpskerk in Heemskerk vormde vrijdagmiddag het sfeervolle decor voor een drukbezocht zomerconcert van de Ierse folkgroep Malin en muzikale duizendpoot Anja van der Ploeg.


Anja, tevens organisator van de inmiddels bijna twintig jaar bestaande zomerconcerten in de Dorpskerk, bracht samen met de band het publiek even in Ierse sferen. In het monumentale kerkgebouw uit de zeventiende eeuw genoten tientallen bezoekers van traditionele Ierse volksmuziek, afgewisseld met instrumentale solo's en persoonlijke verhalen van de muzikanten. De afwisseling van opzwepende dansmuziek, verstilde melodieën en persoonlijke verhalen maakte het concert tot een muzikale traktatie.

Muzikante Mariette Kuipers-van Kooten vertelde dat haar liefde voor de Ierse muziek ontstond tijdens meerdere reizen naar County Donegal. "Daar luisterden we urenlang naar oudere muzikanten die de tunes nog op de traditionele manier speelden. Van die 'oude knarren' hebben we ontzettend veel geleerd. Veel van die prachtige melodieën hebben we meegenomen naar Nederland en een aantal ervan klinkt ook tijdens onze concerten. Juist die pure manier van muziek maken proberen we steeds weer over te brengen.”

Nog vóór aanvang van het concert vertelde een bezoekster enthousiast: "Mijn liefde voor Ierse muziek ontstond tijdens een vakantie in Ierland. Sindsdien ben ik er helemaal weg van.”

Karakteristieke klanken

Anja van der Ploeg opende het concert met enkele nummers op het orgelpositief: een klein, verplaatsbaar pijporgel. De warme klank bracht de Dorpskerk direct in een sfeervolle stemming.

De karakteristieke Ierse klanken werden tijdens het optreden voortgebracht door een bijzondere combinatie van traditionele instrumenten. Mariette Kuipers-van Kooten verzorgde de zang en begeleidde de nummers op de trekzak (en bij één nummer op de triangel), terwijl Theo Burghouts op de bouzouki voor het kenmerkende ritme zorgde. Beroepsmuzikant Onno Kuipers bespeelde onder meer de bijzondere low whistle, een lage Ierse fluit met een warme, melancholieke klank.

"Ik heb hem overgekocht van een vriend. Deze heeft precies de klank die ik zoek", vertelt hij vol trots. "Het is een van de eerste low whistles die de Ierse instrumentenmaker Bernard Overton heeft gemaakt." Voordat hij erop speelt, moet de fluit eerst goed worden warmgeblazen om de juiste klank te krijgen. Daarnaast speelde hij op een trekzak, gebouwd door instrumentenmaker Cees Eekels uit Vught.

Jong talent verrast publiek

Een mooie rol was weggelegd voor gastmuzikant Leon Kuipers, de 19-jarige zoon van Onno en Mariette. Hij opende de middag virtuoos met Mozarts Turkse Mars op de vleugel en sloot zich daarna aan bij de band.

Leon kreeg pianoles van Anja van der Ploeg. Zijn muzikale reis begon al op vierjarige leeftijd met vioollessen volgens de Suzuki-methode. Na ongeveer acht jaar stopte hij ermee, maar op zijn zestiende pakte hij de viool weer op. "Ik vroeg me af of ik het nog kon spelen. Dat bleek gelukkig zo te zijn. Daarna kreeg ik steeds meer belangstelling voor middeleeuwse muziek en Ierse muziek." Leon, die Zweeds studeert en daarnaast een opleiding tot pianotechnicus volgt, leerde veel jigs en reels van zijn ouders. Inmiddels maakt hij deel uit van Malin.

"Op een gegeven moment ben ik geaccepteerd in de band en nu staan we hier." Onno grapt: "We moeten nog wel méér repeteren samen!"

Afwisselend programma

Het programma voerde het publiek langs een afwisselende selectie van Ierse traditionals en eigentijdse composities. Soms klonk de muziek uitbundig en meeslepend, dan weer verstild en bijna klassiek van karakter.

Na de opening met Irish Fantasy volgden onder meer Captain O'Kane, The Boys of Malin, Greensleeves en het gevoelige Motherland van Natalie Merchant. Bij Greensleeves neuriede een deel van het publiek spontaan mee.

Mariette: "Bij Motherland is vooral de tekst van betekenis. Het gaat over mensen die hun moederland noodgedwongen achter zich moeten laten, op zoek naar veiligheid en een nieuw bestaan. De thematiek van ontheemding, vlucht en hoop is nog altijd pijnlijk actueel in een wereld waarin oorlog en geweld miljoenen mensen dwingen huis en haard te verlaten."

Een bijzonder moment was ook toen het lied Lady Isolde klonk, een melodie die voor Leon een speciale betekenis heeft. Het is hetzelfde stuk dat hij eerder speelde tijdens de uitvaart van zijn opa.

Anja van der Ploeg: de drijvende kracht

Organisator Anja is een echte duizendpoot. Ze is beroepsmuzikant, dirigent, organist, pianist en muziekdocent. Ze doet dit alles nog steeds met veel verve.

"Al meer dan dertig jaar ben ik actief als musicus. Ik improviseer en fantaseer", zegt ze. "Ik leid onder meer projectkoor Musica Sacra, waarmee jaarlijks werken van Bach, delen uit de Matthäus-Passion en Engelse koormuziek worden uitgevoerd. Daarnaast dirigeer ik het koor Enjoy, geef ik piano- en orgellessen op meerdere muziekscholen en ben ik organist in verschillende kerken in de regio."

Anja ervaart vooral de verbinding. "Het mooie van deze concerten is dat er steeds weer mooie contacten tussen musici en publiek ontstaan."

Naast haar werkzaamheden in Heemskerk, waar iedere vrijdag in de Dorpskerk concerten worden georganiseerd, geeft Anja les aan muziekscholen in Haarlem en Lisse en verzorgt zij orgellessen in meerdere kerken.

Warme reacties

Na afloop klonk een langdurig applaus voor de musici. Mariette was blij met de grote opkomst. "Heel leuk en ook verrassend dat de kerk vol zat", zei ze. "We zijn een vriendenbandje, er zit geen druk achter. De interactie die we samen hebben hoor je terug in onze muziek."

Ook sprak zij vol trots over haar zoon die meedeed. "Een jongen van negentien die Ierse muziek speelt, dat zie je niet zo vaak in Nederland!"

Bij de uitgang werd een vrijwillige bijdrage gevraagd om de kosten van het concert te dekken. Ook werd aandacht gevraagd voor de actie 'Adopteer een orgelpijp', waarmee geld wordt ingezameld voor de restauratie van het historische Knipscheer-orgel, het oudste orgel van Heemskerk.

De bezoekers verlieten zichtbaar tevreden de Dorpskerk na een sfeervolle middag waarin Ierland even heel dichtbij leek.

– Lisette Kreijger